"विविधतायुक्त एकताको समुन्नत गाँउशहर, उज्यालो हराभरा समृद्द हाम्रो व्यास नगर"                                                                 "भुकम्प प्रतिरोधि संरचना निर्माण गरौं, सम्भावित प्रकोपबाट बचौं र बचाऔं"

व्यास नगरपालिकाको संक्षिप्त परिचय

सेती र मादी नदीको पवित्र संगम तटमा अवस्थित महर्षि र्वेद व्यास र पराशरको तपोभूमी  (कर्मक्षेत्र) रहेको यस व्यास नगरपालिका देशमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनर्स्थापना पश्चात दमौली गा.वि.स. र स्याम्घा गा.वि.स.को केही क्षेत्रलाई समेटेर २०४८ साल चैत्रमा व्यास नगरपालकाको नामाकरण गरी घोषणा गरिएको हो । नेपाल सरकार मन्त्री परिषद्को मिति २०७१ मार्ग १६ गतेको को निर्णयानुसार पोखरीभन्ज्याङ गा.वि.स.लाई यस नगरपालिकामा गाभिएको थियो भने नेपाल सरकारको २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार स्याम्घा र क्यामिन गा.वि.स.को सम्पूर्ण भाग, तनुहँसुर गा.वि.स.को वडा नं.४–९, केशवटार गा.वि.स.को वडा नं. २–७, घाँसीकुवा गा.वि.स.को वडा नं.२–८, रिस्ती गा.वि.स.को वडा नं.१–५, ७–९ र सतिस्वाँरा गा.वि.स.को वडा नं.६–९ का वडाहरुलाई समावेश गरी व्यास नगरपालिका नगर कार्यापालिकाको कार्यालय नामाकरण गरी संघीय संरचना अनुसार पुर्नगठन गरिएको छ । काठमाण्डौंदेखि १५० कि.मी. पश्चिम तथा पोखराबाट ५० कि.मी. पूर्व पृथ्वी राजमार्गमा अवस्थित यो नगरपालिका नेपालको चार नम्बर प्रदेश अन्तर्गत तनहु जिल्लाको जिल्ला सदरमुकाम (दमौली) पनि हो । यस नगरपालिकालाई पूर्वमा भानु नगरपालिका र बन्दीपुर गाउपालिका, पश्चिममा म्याग्दे गाउपालिका र शुक्लागण्डकी नगरपालिका, उत्तरमा लम्जुङ र कास्की जिल्ला तथा रिषिङ र देवघाट गाउपालिकाले घेरिएको छ । 

२४८.०० वर्ग कि.मी. क्षेत्रफल रहेको यस नगरपालिकालाई १४ वटा वडामा (२०७३ फाल्गुण २७ गतेसम्म १६८ टोल) विभाजन गरिएको छ । जसमध्ये वडा नं. २, ३ र ४ शहरी   क्षेत्र, वडा नं.१ ५ र १० अर्धशहरी क्षेत्र र बाँकी सबै वडाहरु ग्रामिण क्षेत्रमा पर्दछन् । यो नगरपालिका समुन्द्री सतहबाट २८० मी. देखि ११२० मी. सम्म उचाईमा रहेको छ भने न्यूनतम ८.४० सेल्सियस देखि अधिकतम ३७.०० सेल्सियस सम्म तापक्रम हुनुका साथै औषत वाषिर्क वर्षा १९६०.६ मि.मि.    हुने गरेको छ । 
 
  यस नगरपालिकाको जनसंख्यालाई हेर्ने हो भने २०५३ सालमा न.पा. बाट गरिएको एक सर्भेक्षण अनुसार २४२५९ कुल जनसंख्या रहेको थियो भने २०५८ सालको राष्ट्रिय जनगणना अनुसार पुरुष १३,४४९ र महिला १४,७९६ गरी कुल जनसंख्या २८,२४५ रहेको छ भने २०६७ मा नगरपालिकाले लिएको    जनसंख्या अनुसार पुरुस १७८६८ र महिला १७४१० गरी कुल ३५२७८  । त्यस्तै २०६८ सालको राष्ट्रिय जनगणना अनुसार महिला ३९०७५ र पुरुष ३१२६० गरी जम्मा ७०३३५ रहेको छ (जस अनुसार मगर १३७१५, ब्राम्हण १०६५६, क्षेत्री ९६२२, गुरुङ ६१८९,नेवार ६१०५, कामी ५३६०, सार्की ३१२३, दरै ३१०९, दमै २५३९, मुस्लिम १६५९, घर्ती भुजेल १६६१, ठकुरी १२६६, कुमाल १२५२, बोटे ७३९, सन्यासी ६७५, दुरा ६५४ र अन्य २०११) र घरपरिवार संख्या १८३३९ रहेको छ । यस न.पा.को जनघनत्व प्रति वर्ग कि.मी. २८३.६१ हुन आउछ । यस नगरपालिकको ९६ प्रतिशत जनसंख्या साक्षर रहेका छन् ।
 

Pages